Zwaartekrachtgolven en de BlackGEM telescopen — op zoek naar lichtflitsen van samensmeltende neutronensterren 

In september 2015 werden zwaartekrachtgolven voor het eerst van op de Aarde waargenomen, door het LIGO experiment in de Verenigde Staten. Het bestaan van zwaartekrachtgolven werd honderd jaar geleden voorspeld door Albert Einstein, als een direct gevolg van zijn Algemene Relativiteitstheorie. De zwaartekrachtgolven die gemeten werden, zijn het gevolg van een botsing van twee zwarte gaten in een dubbelster, die ongeveer 1 miljard jaar geleden plaatsvond. De eerste detectie van zwaartekrachtsgolven op Aarde leverde de bezielende krachten achter het LIGO experiment de Nobelprijs Natuurkunde 2017 op.

In deze lezing bespreken we wat zwaartekrachtgolven precies zijn, hoe ze ontstaan en hoe ze gedetecteerd worden. We komen uitvoerig terug op de eerste detecties en wat deze betekenen voor de wetenschap. Daarnaast blikken we vooruit op het vernieuwende onderzoek dat mogelijk gemaakt wordt door waarnemingen van zwaartekrachtgolven. De combinatie van waarnemingen van zwaartekrachtgolven en van zichtbaar licht, dat we veel beter kennen, opent bijkomende, unieke perspectieven. In dit verband bespreken we de BlackGEM telescopen. Deze worden momenteel in Nederland en België ontwikkeld en zullen vanop de ESO site in La Silla, Chili, op zoek gaan naar optische flitsen die te zien zijn bij de botsing van zwarte gaten en neutronensterren.

Spreker: Dr. Steven Bloemen, Radboud Universiteit Nijmegen

Zaterdag 12 januari 2019 van 14u30 tot 17u00

Gratis toegang, inschrijven vooraf is noodzakelijk

inschrijven


De zoektocht naar donkere materie

Donkere materie is sinds decennia een haast onmisbaar ingrediënt in de kosmologie, in staat om waarnemingen op zeer uiteenlopende schalen in ons universum te verklaren aan de hand van haar invloed via de zwaartekracht op gewone materie.Toch is het een van de fundamentele problemen in de kosmologie en de deeltjesfysica. We weten inderdaad nog steeds bijzonder weinig over deze dominante doch mysterieuze vorm van materie, bij gebrek aan directe waarneming die ons zou toelaten de natuur ervan te bestuderen.

Met de LHC aan het CERN in Geneve, tegenwoordig de krachtigste deeltjesversneller op aarde, proberen we sinds enkele jaren donkere materie te maken in het laboratorium. Nu de simpelste oplossing van een nieuw zwak interagerend, massief deeltje meer en meer uitgesloten lijkt, openen zich nieuwe perspectieven in de bruisende wereldwijde wedloop naar de ontdekking deze ontbrekende schakel tussen het allergrootste en het allerkleinste.

Spreker: Prof. Steven Lowette, Vrije Universiteit Brussel

Zaterdag 23 februari 2019 van 14u30 tot 17u00

Gratis toegang, inschrijven vooraf is noodzakelijk

inschrijven


Reizen naar mars, de problematiek van kosmische straling en de gezondheid van de astronauten

De Aarde wordt gebombardeerd door straling. Maar gelukkig is er het magnetisch veld dat een groot deel van die straling tegenhoudt. Heel anders is dat in de ruimte. Daar heeft straling vrij spel en vormt het een serieuze bedreiging voor de gezondheid. En dus ook voor de verre ruimtemissies, naar Mars, bij voorbeeld. Maar er wordt hard gewerkt aan oplossingen.

Onderzoekers van het SCK-CEN (Studiecentrum voor Kernenergie, Mol) bestuderen verschillende beschermende materialen die verwerkt kunnen worden in ruimtesondes en ruimtepakken. Maar er gebeurt ook onderzoek naar medicatie (zoals radioprotectors) die het effect van kosmische straling kan bestrijden. Ook worden biomerkers ontwikkeld om de stralingsgevoeligheid van de astronauten beter te bepalen. Tevens wordt er apparatuur ontwikkeld die de hoeveelheid straling kan monitoren. En er wordt gewerkt aan betere ruimteweervoorspellingen en snellere raketten (die de reisduur en dus de duur van blootstelling aan kosmische straling terug kunnen brengen).

Een combinatie van die studies moet astronauten straks de best mogelijke bescherming bieden tijdens een missie naar Mars. Voor het zover is, moet er echter nog wel een hoop werk verzet worden.

Spreker: Prof. Sarah Baatout, SCK-CEN

Zaterdag 30 maart 2019 van 14u30 tot 17u00

Gratis toegang, inschrijven vooraf is noodzakelijk

inschrijven